Over ongemakkelijke gesprekken gesproken. Je zoon en schoondochter vinden hun aanwezige kind geweldig, maar jij maakt je een beetje zorgen om dat aandacht opeisendegedrag. En ja, het lijkt misschien een beetje vroeg, maar er is één ding dat nu echt de kop opsteekt: zou jouw kleinkind misschien een beetje te veel van zichzelf houden?

Nee, we hebben het niet over de fase waarin een kind letterlijk de hele dag in de spiegel staart (al doen ze dat wel graag op dit moment). Maar stel je voor: je hebt een kleinkind dat altijd het middelpunt van de belangstelling wil zijn, in een kamer vol mensen die allemaal niet zo goed kunnen zien hoe geweldig hij of zij wel niet is. Herkenbaar? Zou het kunnen dat we te maken hebben met narcistische trekjes? Het klinkt een beetje dramatisch, maar het kan best voorkomen. Dus hoe herken je narcisme bij een kind, en wat kun je eraan doen? Want eerlijk is eerlijk, we willen niet dat kinderen later een verjaardag voor 50 man organiseren zonder hun vrienden uit te nodigen, omdat zij ‘gewoon niet op hun niveau zitten’.

Wat is narcisme bij je kind?

Laten we beginnen bij het begin: narcisme is een complexe persoonlijkheidskenmerk, en het kan ook bij kinderen opduiken. En hoewel een beetje zelfvertrouwen een mooi ding is, is het belangrijk te weten wanneer het doordraait naar iets wat je liever niet in je huis hebt. Als eenkind zich continu beter voelt dan anderen, altijd verlangt naar aandacht en nooit in staat is om zich in de gevoelens van anderen te verplaatsen, dan kun je je afvragen of er meer aan de hand is dan enkel een gezonde dosis zelfliefde.

Narcisme bij kinderen gaat verder dan ‘iedereen kijk eens hoe goed ik ben!’. Het is het niet kunnen verdragen om niet in het middelpunt van de aandacht te staan en een constant verlangen naar bewondering. Het is die dramatische bui wanneer de juf niet meteen zijn kunstwerk op de muur plakt of het niet goedgekeurde commentaar van een vriend(in) die eigenlijk gewoon een oprechte mening gaf. En laten we eerlijk zijn, het is niet bepaald charmant als een kind zichzelf zo ziet als een soort mini-superster terwijl de rest van de klas gewoon lekker hun ding doet.

Waar komt het vandaan?

Voordat je in paniek raakt en je kleinkind meteen naar de psycholoog stuurt, is het goed om te weten dat narcisme bij kinderen niet uit de lucht komt vallen. Het kan deels een gevolg zijn van hoe ze opgevoed worden, en zelfs onbewust gedrag van ouders kan bijdragen aan narcistische trekjes. Als je een kind hebt dat altijd een beetje op een voetstuk is geplaatst, kan het lastig zijn om dat kind vervolgens een beetje met beide benen op de grond te houden. Vooral als je als ouder ook flink veel lof uitdeelt en het idee hebt dat je kind absoluut het beste en mooiste is.

Dan is er ook nog het andere uiterste: kinderen die weinig emotionele steun ontvangen en daardoor op zoek gaan naar manieren om aandacht en erkenning te krijgen. Dit kan uiteindelijk leiden tot manipulatief gedrag en een opgeblazen zelfbeeld. Je wilt natuurlijk dat je kind zelfvertrouwen heeft, maar niet dat dit overgaat in het idee dat ze beter zijn dan anderen.

Hoe herken je narcisme bij een kind?

Oké, maar hoe herken je dit nu echt? Hoe weet je of je kleinkind gewoon een beetje in de fase zit waarin alles draait om zichzelf, of dat het daadwerkelijk een teken is van narcistische trekken? Nou, eerst en vooral: het is vaak niet zo zwart-wit. Maar als een kind constant in de schijnwerpers wil staan, zichzelf de beste vindt, nooit verantwoordelijkheid neemt voor iets wat misgaat, en vooral moeilijk te koppelen is aan de gevoelens van anderen, dan kun je je afvragen of er meer speelt.

En dan is er natuurlijk nog dat onmiskenbare teken: het gebrek aan inlevingsvermogen. Als een kind geen begrip heeft voor de emoties van anderen en alleen maar bezig is met zijn of haar eigen belang, dan kan dat een zorgelijke richting op gaan. Want ja, ook al zijn kinderen nog klein, je wil toch niet dat ze later als tiener op een feestje zitten waar niemand met hen wil praten omdat ze denken dat ze een popster zijn. Het is een dunne lijn, maar je wil wel voorkomen dat het misgaat.

Wat kun je doen als je denkt dat je kind narcistisch is?

Het goede nieuws: je hebt wel degelijk invloed. Het allerbelangrijkste is om duidelijke grenzen te stellen. Leer je kind dat aandacht verdienen niet betekent dat je altijd alles mag krijgen. Maar let op, het gaat niet om het afkraken van een kind, het gaat om het aanmoedigen van gezond gedrag en respect voor anderen. Leer het kind de waarde van empathie. Dit kan best een uitdaging zijn, vooral als je kleinkind zichzelf als de belangrijkste persoon in de kamer ziet. Maar als je consistent blijft, zullen ze langzaam beginnen te begrijpen dat het ook draait om anderen. Nu je schoondochter nog mee krijgenJ

En als je merkt dat het gedrag niet verandert of zelfs verergert, is het geen schande om professionele hulp in te schakelen. Het belangrijkste is dat je een balans vindt tussen het opvoeden van een zelfverzekerd kind en het voorkomen dat je huis binnenkort verandert in een mini-podium waar het kind zelf het ‘altijd goed’ heeft.

Conclusie

Narcisme bij kinderen hoeft niet meteen het einde van de wereld te betekenen, maar het is wel goed om het gedrag tijdig te herkennen en aan te pakken. Want laten we eerlijk zijn, je wilt toch niet dat er straks een mini-Narcissus is die zijn verjaardagsfeest organiseert zonder iemand daarover te informeren? Dus stel die grenzen, leer empathie, en blijf lachen, want voor je het weet zit je middenin de herfstvakantie en denk je ineens: “Was het niet gewoon een fase?” Maar hey, zo leer je weer wat je echt nodig hebt in het leven: een beetje balans.