Vliegangst…jarenlang kon ik me er helemaal niets bij voorstellen. Ik stapte nog net niet joelend aan boord en als het toestel met zo’n 250 kilometer per uur over de startbaan raasde had ik het dik naar mijn zin. Ik was zelfs een tijdje stewardess en kan me de mensen met vliegangst nog levendig voor de geest halen. Vaak zaten ze urenlang strak voor zich uit te kijken. Of ze probeerden hun angst te bezweren met te veel alcohol, in de hoop dat ze daardoor snel in slaap zouden vallen. Zoals gezegd had ik er totaal geen last van, tot ik eens voor een huwelijk naar Sicilië vloog, en ik opeens heel veel begrip kreeg voor al die bange passagiers.
Waarom ik ineens niet meer durfde te vliegen
Want ergens onderweg belandden we in een enorme hoosbui en je raadt het al, de turbulentie was niet te missen. Als je stewardess bent, weet je dat turbulentie net zo plotseling weggaat als dat het ontstaat en dat het vliegtuig er prima tegen kan. Maar dat was ik heel even vergeten toen ik die dag achterin op rij 30 tegen het raampje aangeplakt zat en geen kant op kon. Het toestel zakte af en toe meters naar beneden, ik voelde me misselijk en er kroop een nare angst onder mijn huid. Ik voelde me compleet machteloos, want ik zat daar maar op die stoel met de gordel vast terwijl het vliegtuig voor mijn gevoel alle kanten opging. Eerlijk, ik heb wel 100 schietgebedjes zitten prevelen en de hand van mijn man tot moes geknepen. Nog nooit was ik zo blij om op de grond te staan, maar ik moest natuurlijk ook nog terugvliegen. Gelukkig ging die vlucht als een zonnetje, maar ik heb sindsdien megaveel begrip voor mensen die aviophobia hebben. Een moeilijk woord voor vliegangst.
Vliegangst: wat is het nou eigenlijk?
Vliegangst is een serieuze, maar gelukkig behandelbare angst. Het is de vrees om in een vliegtuig te stappen, om op te stijgen, om te neerstorten (hoe irrationeel ook), of gewoon het gevoel geen controle te hebben. Het kan zich uiten in hartkloppingen, zweten, duizeligheid, paniek of huilbuien en dat is allesbehalve aanstellerij. Maar wat kun je ertegen doen?
Eerste hulp bij paniek op 10.000 meter
Tegen iemand zeggen dat er niets kan gebeuren helpt niet. De angst zit zo vast in haar hoofd, dat los je niet op met geruststellende praatjes. Ademhalingsoefeningen kunnen wel iets betekenen. Bijvoorbeeld met de 4-7-8-methode (adem 4 seconden in door je neus, houd 7 seconden je adem vast en adem 8 seconden uit via je mond (liefst hoorbaar). Houd je tong tegen je gehemelte tijdens de oefening (achter je voortanden). Met deze oefening gaan je hartslag en je bloeddruk omlaag wat je rust- en herstelsysteem activeert. Daarnaast kan een rustgevende afspeellijst met zachte muziek of wat meditatieflarden ook helpen. Met een noisecancelling koptelefoon kun je je dan helemaal afsluiten van wat er om je heen gebeurt. Wat ook kan helpen is gewoon tegen de stewardess zeggen dat je bang bent. Vaak kunnen ze je tijdens de vlucht uitleggen wat er aan de hand is als jij iets opmerkt wat je triggert, zodat jij je minder zorgen hoeft te maken.
Café latte? Liever niet dus
Zorg dat je geen cafeïne in je lijf krijgt voor je vlucht. Dat kopje cappuccino lijkt onschuldig, maar maakt je lichaam alert en dat is nou net níet wat je wilt als je vliegangst hebt. Alcohol idem dito. Het lijkt ontspannend, maar kan juist angst versterken. Neem in plaats daarvan water en iets om op te kauwen.
Langetermijnoplossingen die wél werken
Zit je angst nou veel dieper en blokkeer je alleen al aan de gedachte van vliegen, ook dan is er gelukkig professionele hulp. Je kunt veel baat hebben bij cognitieve gedragstherapie (CGT). Daar leer je om je angstgedachten te herkennen en om te buigen. Ook exposuretherapie (stapsgewijs wennen aan vliegen, soms zelfs met simulaties) is effectief. En wist je dat luchtvaartmaatschappijen zoals KLM speciale vliegangstcursussen geven? Een team van psychoterapeuten en psychologen staat voor je klaar met een combinatie van kennis, therapie en zelfs een begeleide vlucht. Ja, dat is superspannend, maar het werkt echt.
Als je vliegangst voortkomt uit een traumatische ervaring is EMDR-therapie misschien geschikt. En in sommige gevallen kan je huisarts kortdurend kalmerende medicatie voorschrijven, al kan dat nooit de enige oplossing zijn. Maar voor een keertje kan dat geen kwaad.
Het wordt écht beter
Wat je misschien nog het meeste helpt is om te weten dat je niet de enige bent. En dat vliegen statistisch gezien veiliger is dan autorijden. Ook het leren begrijpen van geluiden, het herkennen van turbulentie als ‘luchtbobbel’ in plaats van naderend onheil kan al maken dat je minder bang aan boord zit. En ga vooral ervaring opdoen. Want hoe vaker je vliegt, hoe spannend ook, hoe meer grip je krijgt op de situatie. Je herkent de geluiden beter, snapt hoe turbulentie werkt en ziet dat er eigenlijk niets kan gebeuren. En als je weet dat de gemiddelde kans op een fatale crash 1 op 11 miljoen vluchten is, dus dat je 11 miljoen keer moet vliegen, dan word je nog eerder door de bliksem geraakt. Dat is een kans van 1 op 1,2 miljoen. Misschien helpt deze gedachte ook…een beetje.
