Raynor Winn, de schrijfster die wereldwijd miljoenen harten stal met Het Zoutpad, blijkt niet alleen de vrouw van de wandelverhalen. Volgens een recent onthullend artikel van de Britse krant The Observer heet Winn eigenlijk gewoon Sally Walker, en werd zij ooit betrapt op het verduisteren van 64.000 pond van haar werkgever. Dat zet het ogenschijnlijk inspirerende verhaal van ontbering en heling in een heel ander daglicht. Deze waargebeurde roman is dus misschien helemaal niet zo waargebeurd als je dacht?

De mythe van het nobele noodlot

Tot voor kort waren het schrijverskoppel Raynor Winn en haar zieke man Moth Winn de knuffelbare helden van de non-fictieboekenwereld. Hun verhaal leek te mooi en tegelijkertijd te tragisch om niet waar te zijn. Een dodelijke ziekte, dakloosheid, een eeuwenoud wandelpad, en de ultieme wederopstanding – het boek had alles wat je hoopt te vinden in een goed verhaal. Maar volgens de Britse krant The Observer zit er inmiddels een flinke kras op dat zorgvuldig opgebouwde beeld. Niet een vriend, maar Winn zelf zou verantwoordelijk zijn voor het financiële debacle dat hen hun boerderij kostte.

Van boerderij naar wandelpad – of naar rechtbank?

Wat in het boek Het Zoutpad gepresenteerd wordt als een dramatisch verlies door toedoen van een bekende, blijkt volgens het onderzoek van deze Britse krant op een heel andere manier tot stand te zijn gekomen. Winn werkte destijds als boekhouder bij een makelaar en verduisterde daar grote bedragen door ze naar haar eigen rekening over te maken. Om strafvervolging te ontlopen, kon ze een lening bij een familielid afsluiten met als onderpand de oh zo geliefde boerderij in Wales. Maar toen het bedrijf van deze geldschieter failliet ging, stonden de schuldeisers alsnog bij Winn voor de deur. De tragedie van het stel krijgt zo toch een andere betekenis: veel minder romantisch en veel meer juridisch beladen.

Van wandelicoon naar twijfelachtig rolmodel

In interviews benadrukte Winn keer op keer de kracht van de natuur, het helende effect van lopen, het belang van overgave. Miljoenen lezers vonden troost in haar woorden, wandelden zelfs in haar voetsporen en spiegelden zich aan haar doorzettingsvermogen. Juist daarom voelt deze onthulling als een klap in het gezicht. Het is niet alleen het mogelijke bedrog dat schuurt, maar vooral het feit dat miljoenen mensen haar vertrouwden en zich lieten inspireren door een verhaal dat mogelijk op leugens is gebouwd.

De magie van het verhaal versus de feiten

Winn zegt nu in een verklaring dat Het Zoutpad wél de waarheid vertelt. Althans, de spirituele waarheid. De reis die zij en haar man Moth maakten, is volgens haar écht geweest, net als de impact ervan. Dat er fouten in de details zouden zitten, noemt ze ‘uiterst misleidend’. The Observeris echter heel grondig in het tegenbewijs: met officiële documenten, verkoopaktes en getuigenverklaringen toont de krant klip en klaar aan dat bepaalde passages uit het boek gewoonweg niet kunnen kloppen. Zo zouden Winn en haar man tijdens hun ‘dakloze’ periode nog eigenaar zijn geweest van een huis in Frankrijk. Dus zo arm waren ze helemaal niet.

Een geliefd boek in een ander daglicht

Voor veel lezers, inclusief mijzelf, komt deze onthulling echt als een schok. Want als zelfs deze prachtige en helende verhalen niet meer veilig zijn voor fictie, wat dan wel? De film The Salt Path draait op dit moment in de bioscoop, met grote namen in de hoofdrollen en Winn als coproducent. Het boek en de film zijn onderdeel van een bredere beweging waarin wandelen wordt neergezet als remedie tegen het moderne leven. Maar als de basis wankelt, voelt zelfs de mooiste klifwandeling ineens veel minder bevrijdend. Dan voel je als lezer toch behoorlijk gefopt.

Raynor Winn en haar man beraden zich nu op juridische stappen tegen The Observer. Ondertussen blijven lezers verdeeld: is het erg als een waargebeurd verhaal niet helemaal klopt, zolang de boodschap blijft inspireren? Of heeft de waarheid altijd het laatste woord, hoe helend de leugen ook lijkt? Eén ding is zeker: Het Zoutpad zal nooit meer hetzelfde gelezen worden. Daar kleeft voor altijd een vraagteken aan.