Alles is pais en vree in de familie, tót een dierbare komt te overlijden en de nabestaanden elkaar in de haren vliegen.
Er is een verontrustende toename in ruziënde nabestaanden. Na de term vechtscheiding kan nu ook de vechterfenis opgenomen worden in de Dikke van Dale. Notarissen, rechtsbijstandverzekeraars en rechtbanken zien een toename in conflicten rondom erfenissen, meldt RTL. Uit het nieuwspanel blijkt zelfs dat een kwart van de ondervraagde groep ruzie of onenigheid kreeg bij de afwikkeling van de erfenis.
Een niet al te beste ontwikkeling, vooral als je bedenkt dat er een golf van erfenissen op komst is. Rijke babyboomers laten veel vermogen na en dát pakt niet altijd even lekker uit binnen gezinnen. Vooral omdat de gezinnen steeds vaker samengesteld zijn of één van de partners hertrouwd na het overlijden van een echtgenoot.
Het geruzie gaat meestal niet alleen om geld, maar ook om spullen van een dierbaar persoon. “Familieruzies over geld zijn heel ingrijpend”, zegt familietherapeut en onderzoeker Else-Marie van den Eerenbeemt tegen Nu.nl. “Vrienden kunnen na een ruzie uit elkaar gaan, maar met familie kun je niet breken. Geldruzies gaan zelfs regelmatig over op de volgende generatie.” Zo zie je dat soms hele families met elkaar breken op het moment dat een ouder of grootouder komt te overlijden.
De grote verzekeraars herkennen de toename in ruzies, bevestigen ze aan RTL. Zo ziet ARAG vooral veel ruzies met de executeur ontstaan, net als vermoedens rondom financieel misbruik en het tekenen of opstellen van een testament als de overledene niet meer wilsbekwaam is. Stichting Achmea Rechtsbijstand ziet vooral meer conflicten bij samengestelde gezinnen. Al met al niet echt een rooskleurig beeld.
Hoe voorkom je ruzies rondom de erfenis? Je inlezen, erover praten met je naasten én de boel vooral heel goed regelen. Het scheelt een hoop zorgen en gedoe voor de nabestaanden. Een testament afwikkelen kan zomaar anderhalf jaar duren en als er dan ook nog ruzie bij komt kijken is dat extra belastend. Vooral omdat de administratieve rompslomp samengaat met rouw. Wat zijn een paar stappen die je kan zetten?
1. Stel een testament op
Veel mensen hebben geen testament en verwachten dat het wel goedkomt na hun overlijden. Geen testament opgesteld? Dan treedt de wettelijke verdeling in werking. In dit geval krijgt de langstlevende of geregistreerde partner de erfenis. In een tijd van veel samengestelde gezinnen waarin vaak tweede huwelijken voorkomen, is dat bijna altijd een recept voor heibel. Pas als de langstlevende echtgenoot komt te overlijden erven eventuele kinderen. Je kan met allerlei insluitingsclausules en uitsluitingsclausules bepalen wie erft. De Rijksoverheid heeft daar een nuttig overzicht voor opgesteld. Lees je ook goed in hoe het zit met gemeenschap van goederen, want daar zijn recent een aantal dingen in gewijzigd.
2. Denk goed na over de testamentair executeur
Veel mensen kiezen een bekende aan als executeur rondom de erfenis. Die persoon gaat over het in goede banen leiden van de verdeling. Je ziet nu vaak nog dat dit een bekende is van de overleden persoon én familieleden of geliefden. Niet doen, zegt een ervaringsdeskundige. Je mag namelijk ook een notaris aanwijzen die het testament uitvoert. Wil je liever wel dat iemand die bekend is met het gezin de testamentair executeur is? Dan raden experts aan een persoon aan te wijzen die niet erft, zodat op dat vlak verder geen sprake is van belangenverstrengeling.
3. Een briefje is niet genoeg
Heb je een familielid een brief gegeven met de verdeling van je bezittingen? In Nederland is dat niet genoeg. Een handgeschreven brief met daarop een datum en handtekening kan wel gelden als een zogenaamd codicil. Dit gaat niet op voor geld en erfgenamen, maar wél als het gaat om je persoonlijke bezittingen. Denk hierbij aan sieraden of je inboedel. Wil je niet elk sieraad vastleggen in een testament, maar wel dat bijvoorbeeld een kleindochter een bepaald erfstuk krijgt? Leg het vast en maak het vooral ook kenbaar.
4. Praten, praten, praten
Onduidelijkheid is vaak een garantie voor ruzie. Veel erfgenamen krijgen daardoor niet alleen het verlies van een dierbare voor de kiezen, maar blijven met veel vragen achter. De experts adviseren daarom ook om een open gesprek te voeren over een eventuele erfenis, waar alle erfgenamen bij aanwezig zijn. Op die manier krijgt iemand nog de kans vragen te stellen op het moment dat-ie iets niet helemaal begrijpt. De organisatie RememberMe adviseert echt alleen de erfgenamen uit te nodigen en geen partners of kinderen. Op die manier voorkom je discussies die er helemaal niet toe doen.
5. Houd een testament up-to-date
In het leven kan er binnen een jaar al enorm veel veranderen, neem een testament mee in die veranderingen. Kijk, alleen of met een partner, elk jaar of het nog van toepassing is op je situatie. Zie het maar als een jaarlijks onderhoudsbeurtje. Klopt alles nog? Kan ik me hierin vinden? Zijn er meer erfgenamen bijgekomen of juist weggevallen? Het helpt de nabestaanden.
