Het laatste kabinet dat de volledige regeerperiode afmaakte, was het kabinet-Rutte II van VVD en PvdA, dat in 2012 aantrad en pas in 2017 vertrok. Daarvoor was het geleden sinds het eerste Paarse kabinet van Wim Kok, van 1994 tot 1998. Sindsdien gaan we bijna net zo vaak naar de stembus als naar de tandarts, en dat roept bij velen van ons een gevoel van heimwee op. Naar een tijd waarin de man in het Torentje een vertrouwd gezicht was dat je jarenlang op het achtuurjournaal zag, en dat je vader in de stoel naast je met een instemmend knikje begroette.

Welk kabinet maakte als laatste de volledige regeerperiode af?

Het kabinet-Rutte II trad aan op 5 november 2012 en had zich voorgenomen om de rit eindelijk weer eens uit te zitten. Dat lukte, en hoe. Omdat de formatie na de verkiezingen van maart 2017 maar bleef duren, werd het in augustus van dat jaar zelfs het langstzittende kabinet sinds de Tweede Wereldoorlog, met 1749 dagen op de teller. Het stootte daarmee het kabinet-Lubbers III van de troon, dat tussen 1989 en 1994 ook keurig zijn hele termijn volmaakte. Wie had gedacht dat we daar met weemoed op terug zouden kijken?

Welke kabinetten vielen daarna voortijdig?

Na Rutte II ging het mis, keer op keer. Rutte III trad in januari 2021 af vanwege de toeslagenaffaire, een paar maanden voor de geplande verkiezingen. Rutte IV hield het anderhalf jaar vol en viel in de zomer van 2023 over het asielbeleid. Het kabinet-Schoof bleef nog korter overeind en kwam na elf maanden ten val, waarmee het een van de kortst regerende kabinetten uit onze geschiedenis werd. Sinds februari 2026 regeert Rob Jetten met een minderheidskabinet, en of dat de volle vier jaar haalt, zal de komende tijd moeten blijken.

Waarom missen we Lubbers, Kok en Balkenende zo?

Ruud Lubbers was de man die het land in de jaren tachtig door een diepe economische crisis loodste en die je moeder stiekem best charmant vond. Wim Kok, de oud-vakbondsman met het zilvergrijze haar, straalde een rust uit die je tegenwoordig nog maar zelden ziet, alsof hij de boel op zondagmiddag even bij de koffie kwam regelen. En Jan Peter Balkenende, met zijn ronde brilletje en zijn pleidooi voor normen en waarden, had iets van de aardige schoonzoon die je graag aan tafel had.

Toch is nostalgie een mooie maar ietwat selectieve vriendin. Kok zag zijn tweede kabinet in 2002 aftreden na het rapport over Srebrenica, en Balkenende, de vaderfiguur bij uitstek, heeft geen enkel kabinet de rit laten uitzitten. Zijn eerste kabinet viel al na 87 dagen. Wat we missen, is dus misschien niet zozeer de stabiliteit zelf, maar het gevoel dat er iemand aan het roer stond die je kende en die je kon plaatsen.

Waren die vaderfiguren vroeger eigenlijk zo oud?

Hier zit een verrassing. Rob Jetten werd met 38 jaar de jongste premier uit onze geschiedenis, maar onze geliefde vaderfiguren begonnen ook niet bepaald als grijze wijze heren. Lubbers was 43 toen hij premier werd, net als Mark Rutte. Balkenende was 46 en alleen Kok was met 55 jaar al wat ouder. Het vaderlijke kwam bij de meesten dus pas met de jaren, en met de rimpels die het premierschap nu eenmaal met zich meebrengt.

Waarom vallen kabinetten tegenwoordig zo snel?

Dat ligt niet alleen aan de mensen aan het roer. Waar vroeger drie grote partijen het samen konden regelen, zitten er tegenwoordig zo’n vijftien fracties in de Tweede Kamer en zijn er vaak vier partijen nodig om een meerderheid te vormen, of lukt dat zelfs helemaal niet. Hoe meer partijen er aan tafel zitten, hoe meer onderwerpen er zijn waarover het kan knallen. Bovendien zijn kiezers minder trouw aan één partij dan vroeger, waardoor politici sneller de neiging hebben om bij een conflict de stekker eruit te trekken.

Misschien missen we dus vooral een tijd waarin alles wat overzichtelijker was. Een tijd waarin je wist wie er op televisie zou verschijnen als er iets belangrijks gebeurde, en waarin de premier bijna een beetje familie voelde. Of die tijd terugkomt, weet niemand, maar het zou toch mooi zijn als er ooit weer een kabinet de eindstreep haalt.