Ken je dat? Je denkt te worden geïnformeerd over een actualiteit, maar in werkelijkheid wordt je bedolven ondereen wirwar van willekeurige meningen en uitspraken die volstrekt voorbijgaan aan de actualiteit. Neem nou de NAVO-top: bottom line luidde de uitkomst daarvan dat Rutte het toch maar mooi geflikt heeft om alle 32 NAVO-lidstaten in te laten stemmen met het verhogen van de defensienorm naar 5 procent. Hiermee is er a. een signaal afgegeven richting Poetin en b. keerde Trump als een tevreden man weer huiswaarts. Twee keer goed nieuws en twee keer wat de wereld nu goed kan gebruiken.
Maar voordat het goede nieuws goed en wel verteld was, was het bashen al begonnen. Aan elke talkshow tafel, in elke krant en op elk forum werd erover gesnierd dat Rutte, Trump ‘daddy’ had genoemd, dat er schaamteloos en onnodig met stroop was gesmeerd, dat de kosten die met de deal gemoeid zijn buitenproportioneel zijn en om zware offers zullen vragen, dat het nog maar de vraag is die 5% überhaupt gehaald wordt en meer van dies zijn.
Het zal ermee te maken hebben dat we van nature nu eenmaal beter schijnen aan te slaan op negatieve prikkelsdan op goed nieuws. Bashen scoort en is dus goed voor de kijkcijfers, clicks, advertentie-inkomsten en abonnees– daar waar het allemaal om draait. Media, zelfs de media die we onder ‘serieuze media’ scharen, hebben er een gewoonte van gemaakt om niet de oplossingen maar de problemen uit te vergroten – om van de rol van sociale media nog maar helemaal te zwijgen. En dan zijn er nog talkshows waarbij politici, opiniemakers, influencers, journalisten, (zogenaamde) deskundigen, artiesten en celebrities aanschuiven om vervolgens hun mening te geven over onderwerpen waar ze bar weinig tot helemaal geen verstand van hebben. Maakt niet uit hoe complex het item, er mag worden gespuid. Des te uitgesprokener de standpunten, des te groter het debat. En des te groter het debat, des te groter de kans op controverses en verhitte discussies en des te beter de kijkcijfers.
Maar waar we écht mee geholpen zijn en naar snakken, is ‘duiding’. Genuanceerde, onderbouwde duiding – à la de Mart de Kruif, Beatrice de Graaf, Jaap de Hoop Scheffer, Pieter Cobelens, Rob de Wijk – in plaats van het leger nep experts dat dagelijks wordt aangerukt. Want zeg nou zelf? Gerard Joling over politieks issues? Olcay Gulsen over geopolitiek? Goedele Liekens over zware criminaliteit of Albert Verlinde over de rol van Mark Rutte bij de NAVO-top? Ze grossieren stuk voor stuk in meningen. En die gaan maar al te vaak volstrekt voorbij aan de actualiteit.
