Is pepperspray wel zo’n goed idee?

De jaarlijkse feestweek is in volle gang in mijn woonplaats. Het veld vult zich elke avond met inwoners. Met vrouwen. En veel daarvan fietsen of wandelen ‘s nachts alleen naar huis.

Ik vang stukjes gesprekken op, over dat onveilige gevoel en toch maar even de goed verlichte omweg nemen straks. In mijn whatsapp-geschiedenis tikte ik deze week ‘veilig thuis’ in. Het standaardbericht dat ik wekelijks stuur naar vrienden en vriendinnen. De lijst is eindeloos.

Op mijn twintigste verhuisde ik naar een, toen nog, beruchte buurt van Amsterdam. De 100 meter van de metro naar mijn voordeur was slecht verlicht. Een fietstunneltje, een snackbar met hangjongeren voor de deur, een portiek zonder uitweg. Dat was mijn route. Voor dat kleine stukje nam ik een capuchontrui mee tijdens het uitgaan, ik klemde mijn sleutels in mijn ene hand tussen mijn knokkels en belde mijn moeder. Op onrustige avonden hield ik mijn hand rond het busje pepperspray in mijn tas. Pepperspray, ja. Hartstikke verboden, maar het voelde toen een stukje veiliger.

Kwetsbaar

Ik gebruikte het geen één keer. Op het moment dat ik op klaarlichte dag bijna beroofd werd van mijn laptop vocht ik als een wilde kat. Met resultaat. Ik maakte zoveel herrie, dat de boefjes op de vlucht sloegen. Helaas moest een vrouw het twee straten verder vervolgens ontgelden, bleek uit de oproep door de portofoon van de politieagent toen hij mijn melding op kwam nemen. Of ik aangifte wilde doen? Nee. Ik woonde alleen, liep daar elke dag rond en wíst dat ik ze ooit weer zou zien. Het klopte, op een avond bij de metro liep ik ze tegen het lijf. Ik was bang, voelde me kwetsbaar. Maar besloot dat angst me niet zou gaan regeren.

De pepperspray belandde op een bepaald moment bij een verhuizing in de vuilniszak. Het bracht me toch niks, dus waarom zou ik zoiets in mijn tas bewaren? Nu zie ik de busjes ineens overal op social media verschijnen. Samen met kleine flesjes pleistersprays, blauw smurfenspul en zelfs de meest prikkende deo. Maar is dat wel een goed idee? Maakt dat echt het verschil in je een beetje veilig voelen?

Ik zag mezelf deze week de 112-app op mijn telefoon zetten. Ik stelde de noodknop van mijn iPhone in. En ik checkte of mijn live-locatie nog zichtbaar was voor vriendinnen. Ondertussen verschijnen er steeds meer verhalen van achtervolgingen in het donker, aanrandingen en dat herkenbare unheimische gevoel. De angst is voelbaar onder vrouwen, het wordt misschien voor het eerst wel zo duidelijk uitgesproken.

Pepperspray legaliseren?

De discussie rondom pepperspray laait ook weer op. Moet dat goedje gelegaliseerd worden? Zo’n busje lijkt misschien onschuldig, maar het alleen al voorhanden hebben is hartstikke strafbaar. Je loopt risico op een prent van 290 euro. Mijn eerste gedachte toen ik dit las was: prima, als ik daardoor redelijk ongeschonden uit de strijd kom. Maar het zorgt daarnaast ook voor een strafblad en soms zelfs een celstraf. Iets dat je hele leven aan je blijft plakken.

De prikkende substantie valt volgens de Nederlandse wet onder ‘een gevaarlijk wapen’. Dat is dezelfde categorie als bijvoorbeeld het in bezit hebben van een vuurwapen. Pepperspray in bezit hebben is illegaal, omdat het de kans op misbruik vergroot. Bij legalisering zijn het namelijk niet alleen vrouwen met een onveilig gevoel die het bij zich mogen hebben. Op die manier verschijnt er, volgens de overheid, dus een wapen op de markt. Een veiliger alternatief vinden politie en justitie daarom een ‘marker spray’. Dit geeft een blauwe of gele kleur af die nog dagen zichtbaar is op een dader, zodat het voor de politie makkelijker is om iemand te identificeren. Handig, maar toch neigt dit een beetje naar mosterd na de maaltijd.

Wat doet pepperspray eigenlijk? De samenstelling van chemische stoffen geeft zo’n heftige irritatie aan de slijmvliezen, waardoor de ogen en ademhaling tijdelijk uitgeschakeld worden. Kortom, het kan ernstige schade aan de huid en ogen veroorzaken. Een middel dat de overheid daarom liever niet legaal in handen van burgers ziet.

Wat wel mag

De alternatieven die genoemd worden zijn een zogenaamde self defence spray, die gaat schuimen bij contact met de huid, en dus de eerdergenoemde blauwe smurfenspray. Daarnaast worden alarmknoppen die een schel geluid afgeven genoemd als optie. Geeft het echt een veiliger gevoel of maakt het ons juist alleen maar meer alert op gevaar? Het neigt wat mij betreft toch allemaal naar schijnveiligheid.

Ik vraag me af of het iets uithaalt, behalve dat je je er alleen maar meer bewust van bent dat er iets zou kunnen gebeuren. Deze week las ik het bericht van Joost Hofman op Instagram. ‘Nog nooit bij het wegrijden mijn beste vriend gebeld. Nog nooit mijn sleutels in mijn hand gekneld. Nog nooit mezelf de vraag gesteld: is dit wel verstandig?” Wat een vrijheid moet dat zijn. En hij stelde de enige goede vraag die misschien ooit iets op gaat lossen. ‘Wat kunnen we doen?’ Het antwoord op veilig thuiskomen ligt namelijk niet bij vrouwen, maar bij mannen.