We wisten natuurlijk dat dit moment zich zou aandienen. Veel kranten hadden de necrologie al klaarliggen, een vreselijk iets vind ik dat; zo’n necrologie die ligt te wachten tot het moment daar is. En soms zelfs wordt gepubliceerd vóór iemand daadwerkelijk is overleden, hoe pijnlijk. Ik weiger dat en heb gelukkig ook niet zo’n nieuwsbepalend medium dat we als eerste alle wapenfeiten van iemand op een rij moeten hebben. Ik kan even uitdeuken van het nieuws om het vervolgens samen met jullie een plek te geven. Want Sonja, jeetje lieve lezers, dat hakte er toch wel in.
We hadden al een tijdje geleerd om met minder Sonja te leven, maar wat kon ik opveren als ik haar een of twee keer per jaar op televisie zag. Een groter voorbeeld van gracieus ouder worden bestaat er voor mij niet. Gisteravond zijn op televisie zoveel fragmenten getoond waar je de klasse, de warmte en het lef van Sonja zag, daar is weinig aan toe te voegen. Ik weet nog wanneer ik Sonja voor het eerst als toonbeeld van emancipatie en een groot voorbeeld zag, en dat was toen ik als studente Film- en Televisiewetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam een bijbaantje had.
Dat bijbaantje was zaalwacht tijdens het IDFA (International Documentary Festival Amsterdam), waarbij ik de kaartjes moest controleren, mensen naar de juiste stoelen wees en verder achter in de zaal naar de documentaires kon kijken. En af en toe een uiltje knapte, zoals die ene keer toen ik was weggedommeld en naast de regisseur Johan van der Keuken van de documentaire bleek te zitten, die me na afloop, een tikje nerveus, vroeg wat ik ervan had gevonden. Mijn geknikkebol had hij gelukkig niet in de gaten gehad.
Een van mijn “collega’s” was een ontzettend leuke studente met wie ik tijdens die dagen veel optrok. Ik vond haar in alles net een tikje wereldwijzer dan ik mezelf achtte. Ik woonde in Utrecht, zij in Amsterdam, en ze had twee zussen waar ze met plezier over vertelde. Ik geloof dat een van hen aan de filmacademie studeerde. Op een gegeven moment zaten we tussen twee films in te mijmeren over een kopje thee, over de pay gap (die we toen nog niet zo noemden, maar die er zeker was) tussen mannen en vrouwen, en dat ik eigenlijk geen vrouw kende die meer verdiende dan haar man. Zij kende er ook niet veel, maar haar stiefmoeder wel, die verdiende meer dan haar vader. Wat haar stiefmoeder dan deed, zo wilde ik weten. “Dat is Sonja,” was het antwoord.
Sonja deed niet iets, maar wás. Een zeldzame talkshowhost en een voorbeeld voor vele vrouwen, voor mij in ieder geval enorm.
