Soms komt er een film voorbij die je raakt op een manier die je niet meteen zag aankomen. Anak Indië, de nieuwste documentaire van Hetty Naaijkens, is precies zo’n film. Het is een liefdevol portret van een verloren tijd, een verscheurde identiteit en de kracht van familie.
Wie is Hetty Naaijkens?
Voor wie haar naam nog niet kent: Hetty Naaijkens is geen onbekende als het gaat om indrukwekkende documentaires met een persoonlijke invalshoek. Ze is vooral bekend geworden door haar eerdere films zoals Buitenkampers en Contractpensions. Haar Indische roots vormen daarbij vaak de rode draad. Ook in Anak Indië — wat letterlijk ‘Indisch kind’ betekent — neemt ze je weer mee naar het verleden van haar familie, dat onlosmakelijk verbonden is met Nederlands-Indië.
De kracht van herinneringen
Wat deze film zo bijzonder maakt, is hoe intiem en persoonlijk hij aanvoelt. In Anak Indiëduikt Hetty met collage-animaties, muziek, 8mm-archiefbeelden en persoonlijke verhalen in het verleden van bekende Indische Nederlanders zoals Yvonne Keuls, Adriaan van Dis en Wieteke van Dort. Deze ontroerende film laat de zien hoe zij een nieuw bestaan moesten opbouwen. Fotograaf Claude Vanheye toont zijn pad naar succes, een weg die allesbehalve geplaveid was, terwijl illustrator Thé Tjong-Khing het gevoel van ontheemd zijn benadrukt: hij voelt zich noch Chinees, noch Nederlander. Net als die talloze andere Indische Nederlanders, Molukse gezinnen en Peranakan-Chinezen. Aan de hand van oude foto’s, dagboekfragmenten en interviews reconstrueren ze hun jeugd en de impact van het vertrek uit Nederlands-Indië. Het zijn geen grote politieke verhalen, maar juist de kleine, herkenbare herinneringen die de kijker raken. Het moment waarop je als kind ineens beseft dat alles verandert. De geur van eten die je doet denken aan thuis. De heimwee die blijft hangen, zelfs als je volwassen bent.
Een zoektocht naar identiteit
Wat betekent het eigenlijk om een ‘Anak Indië te zijn? Hetty en haar familie groeiden op tussen twee werelden: het warme, kleurrijke Nederlands-Indië en het nuchtere Nederland van de jaren vijftig en zestig. Die culturele spagaat is voelbaar in de hele film. Je ziet hoe zij — en velen met hen — zoeken naar hun plek. Want ben je nu Indisch, Nederlands of allebei? En hoe geef je die gemixte identiteit vorm? Zeker in een tijd waarin afkomst en achtergrond steeds vaker onderwerp van gesprek zijn, voelt deze zoektocht ontzettend actueel.
Oude wonden en nieuwe inzichten
Wat ik zelf zo knap vind aan Anak Indië, is dat Hetty de pijnlijke kanten niet uit de weg gaat. Natuurlijk zie je de mooie herinneringen aan tropische tuinen, de geuren van de pasar en de warmte van familie. Maar er is ook plaats voor verdriet, verlies en de soms schrijnende ervaringen na de repatriëring naar Nederland. Veel Indische Nederlanders kwamen terecht in contractpensions of opvanglocaties, waar ze niet altijd welkom waren. De film laat zien hoe dat verleden nog steeds doorwerkt, generaties later. Het is kwetsbaar, eerlijk en ontroerend.
Voor iedereen met Indisch bloed — en ver daarbuiten
Je zou kunnen denken: deze film is alleen interessant als je zelf Indisch bent of familie hebt met zo’n achtergrond. Maar niets is minder waar. Anak Indië gaat over universele thema’s die ons allemaal raken: afkomst, familie, identiteit en de zoektocht naar ’thuis’. Of je nu Indisch, Marokkaans, Fries of Limburgs bent — we dragen allemaal verhalen van vroeger met ons mee. Deze documentaire herinnert ons eraan hoe belangrijk het is die verhalen te kennen en te delen.
Waarom je Anak Indië niet mag missen
Kun je ook zo genieten van familieverhalen die verder gaan dan alleen nostalgie? Dan is Anak Indië een absolute aanrader. Het is een prachtig gefilmd portret van een familie die staat voor zovelen. De film laat niet alleen de geschiedenis zien, maar ook de veerkracht
Vanaf donderdag te zien in de bioscoop, onder andere bij Pathé
