Soms kijk ik terug naar de foto’s van vroeger, zwart-wit, zacht van randjes, van mijn moeder in haar schort, de tafel afruimend terwijl de radio zachtjes speelt. In die dagen was het vanzelfsprekend dat vrouwen thuis bleven, zorgden, liefden. En toch was er toen al iets broeierig in de lucht, een verlangen naar méér dan alleen servies oplappen en aardappelen schillen.

De arbeidsmarkt van toen, en van nu

In de jaren ’60 en ’70 werkte maar een deel van de vrouwen buiten de deur, vaak in deeltijd, in beroepen als onderwijs, verpleging of administratief werk. Werken betekende voor veel vrouwen: toch een stukje onafhankelijkheid, maar het bleef zelden hun enige identiteit.

Nu, decennia later, is dat plaatje radicaal veranderd. Vrouwen studeren massaal, ambiëren carrières, timmeren aan de weg in sectoren die ooit ‘mensenwerk’ werden genoemd. En belangrijker nog: veel van ons, vrouwen van nu op leeftijd, hebben dat pad zelf bewandeld.

Toch is de reis nog niet af. Het gemiddelde uurloon van vrouwen in Nederland ligt nog altijd ongeveer 10,5 % onder dat van mannen.

De loonkloof en haar stille impact

De loonkloof, misschien herken je dat woord van vroeger, of juist van nieuwsartikelen nu, is meer dan alleen een getal. Het is een levenslange last.

Volgens FNV verdienen vrouwen gemiddeld 38% minder per jaar dan mannen, deels omdat zij vaker in deeltijd werken.  Gecorrigeerd op basis van uurloon, dus los van uren gewerkt, bedraagt de loonkloof nog steeds circa 13%. Dat verschil ziet niet alleen op het salaris van nu, maar stapelt zich op: gepensioneerde vrouwen krijgen gemiddeld 40% minder pensioen dan mannen.

Dat is geen kleinigheid. Voor velen van ons betekent het dat we op ons pensioentje, dat verdiend bakje rust, minder te besteden hebben dan mannen van onze leeftijd.

Waarom is dat zo gebleven?

Een deel van het verschil komt doordat vrouwen historisch vaker parttime werk zijn gaan doen, om voor kinderen te zorgen, om het huishouden draaiende te houden.  Maar er is meer: sectoren waar veel vrouwen werken (zoals zorg) hebben vaak minder gunstige pensioenregelingen. En ja, zelfs bij gelijk werk, qua niveau en verantwoordelijkheid, blijft er soms een gat

Ongetrouwde vrouwen, onafhankelijk, maar kwetsbaar

Er is ook iets te zeggen over huwelijk en alleen-zijn. In Nederland zijn er anno 2023 zo’n 8,85 miljoen mensen die nooit getrouwd zijn geweest. Misschien ben jij er één van, of ken je iemand die dat traject heeft doorlopen. Ongetrouwde vrouwen hebben vaak een grote mate van autonomie, maar als het op pensioen aankomt, komt die onafhankelijkheid onder druk te staan, zeker als je werkende jaren ongelijk waren verdeeld.

Wat betekent dit voor onze generatie?

Voor vrouwen zoals wij, nu 60-plus  is dit geen abstract debat. We hebben de verandering gezien, stap voor stap.

We zagen de loonkloof kleiner worden, en toch nooit helemaal verdwijnen.
We voelden de drang om onszelf te bewijzen, om carrière te maken, ook al zeiden mensen: “Je hoort thuis.”
We dragen de gevolgen van onze keuzes: hoeveel uren we werkten, of we parttime waren, of we voor het gezin zorgden, alles telt mee in dat pensioen.
Toch mogen we ook trots zijn. Wij zijn het levende bewijs dat het anders kan: dat vrouwen kunnen werken, bouwen en onafhankelijk zijn, zelfs als de weg ruw is.

Hoop voor de toekomst

Misschien is de grootste les die we kunnen delen met jongere generaties: bewust zijn van de financiële gevolgen van keuzes. Niet als verwijt, maar als waarschuwing én als aanmoediging. We kunnen pleiten voor transparantie, we kunnen praten over pensioen, we kunnen laten zien dat gelijk loon geen luxe is, maar recht.

En wie weet: waar wij begonnen met schorten en servies, bouwen anderen nu een wereld waarin loonkloof écht verleden tijd is.