Elke nieuwssite kopte deze week wel een keer dat Leontine Ruiters haar ex Marco Borsato niet terug wilde. Hoe ze dit zo zeker weet? Ayahuasca, was haar antwoord. Maar wat is dat nou precies?

Bij het woord ayahuasca zie ik meteen een zwetende groep mensen voor me in een hete plaggenhut, die onder begeleiding van een goeroe zichzelf probeert te vinden. Mogelijk in combinatie met een hysterische huilbui of flink wat overgeven. Het liefst op een willekeurige uithoek van de aarde natuurlijk, want jezelf thuis vinden is te simpel. Dat ligt natuurlijk iets genuanceerder. Wat zeg ik? Sommige mensen zwéren bij een ayahuascaceremonie om allerlei geheime vakjes in zichzelf te openen en openbaringen te krijgen. Klinkt interessant, maar ook een tikkeltje eng. Daarom duiken we maar eens in de wereld van de ayahuasca, want als Leontine het doet dan wil je toch weten wat het inhoudt.

De oorsprong van ayahuasca

Als we op zoek gaan naar het ontstaan van ayahuasca, dan belanden we al snel midden in de Amazone. Niet gek, want één van de bastanddelen van ayahuasca is een liaan die in deze regio groeit. Medicijnmannen gebruiken al eeuwen een mix van planten uit het gebied om de specifieke ceremoniële thee van te maken. Dit gebeurt meestal bij religieuze rituelen. Zij geloven vooral dat het een heilzame werking heeft op het therapeutische vlak en dat de visioenen die het middel je geeft helend werken.

De Shipibo’s staan bekend als de founding fathers van de ayahuascaceremonie. Het is een stam in Peru, die een diepe connectie heeft met de natuur. Zij gebruiken allerlei middelen en stoffen uit de natuur bij hun rituelen, waaronder ayahuasca. In Nederland wordt het misschientrouwens gewoon als een drug gezien, maar voor deze stam is het een medicijn.

Het middel ayahuasca

Laten we maar niet om de hete brei heen draaien, in Nederland valt ayahuasca dus inderdaad onder de noemer drugs. Als je het tot je neemt dan schijnt het flink wat sterke geestelijke effecten teweeg te brengen, die niet altijd even positief uitpakken. Lang verhaal kort: het zorgt soms voor hallucinaties, maar geregeld ook voor diepe spirituele ervaringen. De Zuid-Amerikaanse drank wordt meestal tijdens een ceremonie en onder begeleiding van een sjamaan genuttigd. Dit gebeurt vaak in een groep van zo’n 10 tot soms wel 50 mensen. Daar heb je meteen ook mijn associatie van allemaal zwetende mensen in een hut te pakken.  

Mensen zijn niet alleen huiverig voor ayahuasca vanwege de geestverruimende werking, want het middel brengt ook flink wat fysieke bijwerkingen met zich mee. Zo is het eerder regel dan uitzondering dat mensen die het middel tot zich nemen last krijgen van huilbuien, krampen, een hoge hartslag, zweten, hallucinaties en soms zelfs overgeven en diarree. De sjamanen zien dit als de natuurlijke detox van het lichaam, om jezelf op te schonen. De werkende stof van de thee is DMT, deze wordt getrokken uit de liaan.

Hoe gaat zo’n ceremonie in zijn werk?

Bij een ceremonie wordt een thee getrokken van de liaan met de stof DMT, van deze thee raak je in een trip. Zo’n ceremonie staat (bijna) altijd onder begeleiding van een sjamaan uit het Amazonegebied. De sjamaan heeft de verantwoordelijkheid om jou op een veilige manier de ervaring te laten ondergaan. In het Amazonegebied is dat niet bepaald een kleinigheidje. Zij staan in hoog aanzien.

Een ayahuascatrip duurt pak ‘m beet twee tot acht uur. De meeste mensen die hieraan deelnemen zeggen zich daarna lichter en gelukkiger te voelen, alsof er een last van ze afgevallen is. Ook geven ze aan dat ze inzichten hebben gekregen aan de hand van visioenen. Het is niet ongebruikelijk dat er levensgrote beslissingen worden genomen na dit soort rituelen. Kijk, daar heb je Leontine en haar Marco.

De risico’s van ayahuasca

Ik schreef al dat ‘de meeste mensen’ zich gelukkiger voelen, maar dat is lang niet altijd zo. De thee drinken is absoluut niet zonder gevaren. Ook al is het nooit officieel aangetoond, toch wordt het gebruik van pure ayahuasca bij een paar gevallen in verband gebracht met mensen die kort daarna zijn overleden. In Zuid-Amerika is het dan ook ongebruikelijk dat je een ceremonie doet zonder een expert, in dit geval dus de sjamaan.

Als je onderzoek doet naar de risico’s van het middel, dan zijn de adviezen van de erkende instanties in Nederland nog iets steviger. Hoe prettig zo’n geestverruimende ervaring ook lijkt te zijn, het gebruik van ayahuasca kan ook zorgen voor een bad trip. In dat laatste geval loop je juist het risico dat de psychische klachten die je ervaart toenemen. Daarnaast is het levensgevaarlijk om dit middel in de mix te gooien met bijvoorbeeld antidepressiva of simpelweg een glaasje wijn. Onderaan de streep staat ayahuasca, of beter gezegd de stof DMT, in Nederland ook gewoon op lijst 1 van de Opiumwet. Wat betekent dat het verboden is.