Afgelopen zondag was er een kinderfeestje bij mij in de buurt. Nou ja, een meisje vierde haar 13e verjaardag. Superleuk natuurlijk. Ooms en tantes, een taart en een cadeau. En wat geef je zo’n puber tegenwoordig? Een fatbike. Want gewoon fietsen is er blijkbaar niet meer bij. De hele middag hoorde ik ‘m heen en weer gaan op de stoep voor mijn deur. En toen ik even met mijn Takkie een blokkie om ging werd ik bijna door haar omvergereden. Want remmen met zo’n ding als er nog twee achterop zitten is nog niet zo eenvoudig.
Nu is dit meisje echt een braaf schaap en riep ze wel 10 keer sorry, maar zij is wat mij betreft de uitzondering. Over het algemeen is het type fatbikerijder van een heel ander slag. Hoe vaak ik niet op nogal onaangename wijze met de fatbikerijder te maken heb gehad, het is niet te tellen. Ik vind ze ook levensgevaarlijk, helemaal als ze met z’n drieën erop zitten en ik ze met 50 kilometer per uur in de auto nog niet in kan halen.
Wat mij betreft moeten die dingen een kenteken, een helmplicht en mag je er alleen op rijden als je er een examen voor hebt gedaan. Het liefst belanden ze zo snel mogelijk op de schroothoop, want ik heb er schoon genoeg van. En ik ben niet de enige.
Fatbike-overlast? Gemeenten hebben er schoon genoeg van
Ze zijn hip, snel en razend populair bij jongeren: de fatbikes. Maar gemeenten zijn ze inmiddels flink beu. Te veel ongelukken, te veel snelheid, en vooral: te veel gedoe. Uit een rondgang van NU.nl blijkt dat meer dan twintig gemeenten, waaronder Amsterdam, Rotterdam en Utrecht, hopen dat de landelijke overheid eindelijk eens met duidelijke regels komt. Helaas is een verbod (zoals ze in Enschede willen invoeren) juridisch nog een brug te ver.
Waarom een fatbike geen gewone e-bike is
Het zit namelijk zo: technisch gezien valt een fatbike gewoon onder de elektrische fietsen. En juist dát maakt handhaven lastig. Fabrikanten hoeven namelijk maar een paar kleine aanpassingen te doen en voilà, het is weer een legale e-bike. Daardoor is een totaalverbod eigenlijk onbegonnen werk. Toch kijken veel steden met argusogen naar Enschede, waar wél wordt geëxperimenteerd met strengere regels.
Fatbike-frustratie groeit in grote steden
De grootste ergernis? Gemeenten voelen zich in de steek gelaten. ‘Dit is geen lokaal probleem. Het is overal gevaarlijk,’ aldus een woordvoerder van Amsterdam. Delft noemt de reactie van de minister zelfs ‘onvoldoende’ en ‘jammer’. Deze gemeenten vinden het bizar dat zij zelf moeten gaan bedenken hoe ze de overlast kunnen oplossen. En eerlijk is eerlijk: ze hebben een punt.
Fatbike-regels? Nog even geduld (ja, wéér)
De Tweede Kamer wil wel wat zaken aanpakken: denk aan een helmplicht en een minimumleeftijd van 14 jaar voor het gebruik van fatbikes. Maar tot nu toe is er nog niks concreets gebeurd en staat er nog geen regelgeving vast. De minister van Infrastructuur laat nu voor de derde keer onderzoeken of er een manier is om fatbikes anders te classificeren dan gewone e-bikes. De hoop is dat gewicht en trekkracht het verschil kunnen maken.
Fatbike-ongelukken nemen toe
Overlast is niet alleen irritant, maar ook gevaarlijk. Je kent het vast wel; jongeren op fatbikes met snelheden boven de 40 km/u door smalle straten of over de stoep. Ze letten niet op bij drukke kruispunten, en alsof het de normaalste zaak van de wereld is, moet jij opzij of stoppen als er weer eens eentje met een noodgang aan komt zeilen omdat ie deze fiets helemaal niet onder controle heeft. Je moet er toch niet aan denken dat zo’n jochie op je bumper belandt? Niet alleen ben ik bang dat ik de bestuurder van deze fiets iets aandoe, ik ben ook automatisch 100 % aansprakelijk bij een aanrijding tussen mijn auto en een fatbike bij kinderen tot 14 jaar.
Fatbike-voorlichting: beter iets dan niets
Omdat landelijke maatregelen voorlopig uitblijven, zetten veel gemeenten in op voorlichting aan jongeren en hun ouders. Want als je puber op een fatbike rijdt alsof het een motor is, moetje als ouder wél weten wat daar de risico’s van zijn. Maar soms vraag ik me af of ouders dat zelf wel door hebben. Helemaal als je je kind van 13 zo’n fiets cadeau doet. Mijn vriend K. is trauma-arts op de eerste hulp in het ziekenhuis. Het lijkt me een goed idee dat die ouders daar eens een kijkje nemen als K. het zoveelste jonge verkeersslachtoffer moet behandelen. En dan valt het nog mee als het bij deze pubertjes alleen om schaafwonden en botbreuken gaat. Wat zeg je dan als arts tegen die ouders? Sorry, uw kind heeft een schedelbasisfractuur, maar het wel een beetje uw eigen schuld? Had u maar geen fatbike voor haar verjaardag moeten kopen?
Hoog tijd dus dat er nieuwe landelijke regels komen. Op 4 september wordt er in de Tweede Kamer over gedebatteerd.
