‘Toen ik jouw leeftijd had’ was mijn moeders stokpaardje en daarvan heb ik heel wat varianten voorbij horen komen. ‘Toen ik jouw leeftijd had werkte ik al, moest ik al voor mijn jongere broertje zorgen, moest ik mijn ouders al elke zaterdag in de winkel helpen, was ik al geslaagd voor mijn middelbare school, mocht ik nóóit uit op zaterdagavond, had ik het niet in mijn hoofd durven te halen om een vriendje mee naar huis te nemen, dacht ik nog helemáál niet aan seks, was ik al getrouwd met je vader, was ik al moeder van jou.’

Het was heel lang het ene oor in en het andere oor uit met al die vergelijkingen tussen haar en mij, maar naarmate ik ouder werd ging ik me daar steeds meer aan storen. Ik ging haar vergelijkingen als een afkeuring voelen. Want bedoeld of onbedoeld communiceerde ze ermee dat ze beter was, dapperder, meer volwassen, meer een doorzetter, succesvoller, beleefder.

Toen mijn zoontje twee jaar was ging ik, zoals ik dat wel vaker deed, op een ochtend met hem bij mijn moeder langs. Bij het springen op haar bank sprong hij mis en stootte een plant om. ‘Ben je nou helemaal betoeterd?’ schreeuwde ze tegen hem. ‘Toen ik zo oud was als jij zou ik het niet in mijn hoofd hebben gehaald om bij mijn oma op de bank te gaan staan springen.’

Begon ze nu ook al tegen mijn zoontje met haar ‘toen ik zo oud was als jij’? Was er geen andere manier om hem duidelijk te maken dat ze er niet van gediend was dat hij haar bank als springkussen gebruikte? ‘Ben jij weer beter?’ riep ik tegen haar. ‘Moeten we zoals altijd weer een voorbeeld aan jou nemen? Jouw manier is weer de enige goede?’ Ze keek me niet-begrijpend aan. Waar had ik het over? Wat was mijn probleem? Mocht ze er dan niet eens iets van zeggen dat ze er niet op zat te wachten dat haar huis werd afgebroken? Was het niet mijn taak om mijn kind een beetje op te voeden?

Ja natuurlijk had ze het recht om er iets van te zeggen en natuurlijk was het aan mij om mijn eigen kind in de gaten te houden. Maar had ze dan echt niet in de gaten wat ze, al zolang ik mij kon herinneren, aan het doen was met haar ‘toen ik jouw leeftijd had’? Had ze er nooit bij stilgestaan dat ze mij altijd het gevoel had gegeven dat ik een voorbeeld aan haar moest nemen omdat zij beter was en ik niet goed genoeg?

We hebben het er na die dag nog eens uitgebreid samen over gehad en ik denk dat ik haar geloofde toen ze me ervan verzekerde dat ze zich er nooit van bewust was en nooit slechte bedoelingen had. Ze doet in ieder geval nu haar best om het af te leren. Soms lukt dat beter dan anders. Het is een gewoonte die heel erg ingesleten en daardoor niet makkelijk af te leren is. Jarenlang haar stokpaardje.

Emily’s naam is gefingeerd. Haar echte naam is bekend bij de redactie.

Er is veel over te vertellen, over moeders en dochters. Daarom hebben we er een reeks van gemaakt waarin elke week andere moeders en/of dochters aan het woord komen. Allemaal met relaties waar we ons aan kunnen spiegelen, in kunnen verdiepen, over kunnen verbazen, van kunnen genieten en van kunnen leren.

Heb jij een moeder/dochter verhaal dat je wilt delen? Dat kan ook anoniem. Als je mailt naar info@franska.nl onder vermelding van ‘moeders en dochters’ nemen wij contact met je op.