De menopauze. Van alleen het woord al krijg ik jeuk. Het is ongekend vervelend voor heel veel vrouwen. Je haar verpietert en alles zakt behalve je tandvlees. Je bent nog lang niet oud, maar je lichaam lijkt er ineens een ander draaiboek op na te houden. En uit onderzoek blijkt nu dat 1 op de 3 vrouwen haar hormonale klachten op het werk verbergt. Bang om te zeuren en dat ze niet serieus worden genomen. Maar je zal maar last hebben van opvliegers, slecht slapen, en een concentratieboog van niks. En houd dan al die ballen maar eens in de lucht.

Nou, hou je vast, ik ga ook even los. Ik slaap al maanden verschrikkelijk slecht, weet soms de naam niet meer van collega’s waar ik al jaren mee samenwerk. Maar dit is wat mij betreft één van de ergste klachten: die buik die blijkbaar nooit meer plat wil worden. Ik weet het, mijn hoeveelheid buikvet brengt de wereldvrede niet in gevaar maar wat een gruwel is het toch. Overal om me heen zie ik leeftijdsgenoten met hetzelfde postuur; een bolle buik boven de broekriem.

Nu ben ik echt geen ijdeltuit, maar die buik is voor mij echt een dingetje. Ik zou me het liefst iedere dag ik een korset willen hijsen, maar moet het nu doen met een wijde broek en een los fladderende blouse. Waar zijn die strakke outfitjes gebleven? Ik ben bang dat ze nooit meer in mijn kast terugkomen, want waar ik vroeger met een weekje wat minder snoepen en een extra rondje fietsen verschil zag, lijkt dat nu allemaal niet meer te werken. Hoe kan dat toch?

Buikvet in de overgang: hormonen als hoofdschuldigen

Wetenschappelijk gezien is de grootste boosdoener de daling van het hormoon oestrogeen. Dit hormoon helpt normaal gesproken om vet meer rond je heupen en dijen op te slaan. Zodra de hoeveelheid oestrogeen afneemt, gaat je lichaam anders verdelen: meer vet rond de buikstreek. Dit wordt ook wel de overgangsbuik genoemd. Lekker dan! Daarnaast speelt ook cortisol een rol, het stresshormoon. In de overgang ben je vaak gevoeliger voor stress en slaap je minder goed. (lees, je snurkt vaak als een malle) En meer cortisol betekent meer buikvetopslag.

Dikker worden door hormonen en een tragere stofwisseling

Met het ouder worden neemt je spiermassa langzaam af, tenzij je actief bezig blijft met krachttraining of intensieve beweging. Spieren verbranden nu eenmaal meer energie dan vet. Minder spiermassa betekent dus een lagere ruststofwisseling. Dat is een van de redenen waarom je ineens aankomt, ook al eet je niet meer (of zelfs minder) dan vroeger. Je lichaam heeft simpelweg minder calorieën nodig, maar de meesten van ons passen ons eetpatroon daar niet altijd automatisch op aan. Dat is dus eigenlijk niet zo slim, maar probeer maar eens van al dat lekkers af te blijven.

Veranderende vetverdeling tijdens de overgang

Waar je rond je dertigste misschien nog meer een peervormig figuur had (smalle taille, bredere heupen), zie je in de overgang vaak dat vrouwen meer een appelvorm krijgen. Dat buikje hoort er dus helaas een beetje bij. Dit is overigens niet alleen een cosmetisch probleem. Buikvet is ongezonder dan vet rond je heupen, omdat het dichter bij je organen ligt en kan bijdragen aan een hoger risico op hart- en vaatziekten. Wil je weten of jouw buikvet de gezonde grens overschrijdt? Pak een meetlint en kijk naar je middel. Volgens het Voedingscentrum zit je als vrouw tussen de 80 en 88 cm al in de risicogroep, en alles daarboven wordt echt te hoog.

Slecht slapen in de overgang maakt buikvet erger

Opvliegers, nachtelijk zweten, piekeren… slapen gaat er in de overgang niet bepaald op vooruit. En laat slaap nou net essentieel zijn voor je gewicht. Uit onderzoek blijkt dat slaaptekort je hongerhormonen (ghreline) verhoogt en je verzadigingshormonen (leptine) verlaagt. Gevolg: meer trek in snelle suikers en minder rem om nee te zeggen. Hallo buikvet en zeg maar dag tegen skinny jeans.

Helaas wordt er ook een heleboel onzin de wereld ingeslingerd over de oplossing voor hormonale klachten zoals de overgangsbuik. Dit zijn de meest gehoorde fabeltjes om van je buikvet af te komen.

Fabel 1: buik dikker door water vasthouden in de overgang

Ja, vocht vasthouden kan je een opgeblazen gevoel geven, maar dat is niet hetzelfde als buikvet. Het vet rondom je buik in de overgang komt door hormonen en stofwisseling, niet door een extra glaasje spa rood.

Fabel 2: buikvet komt door het eten van brood

Brood krijgt in dieetland vaak de schuld van alles, maar er is geen enkel wetenschappelijk bewijs dat brood (zeker volkoren) in de overgang opeens magische vetophopingen veroorzaakt. Het gaat om de energiebalans: wat je eet versus wat je verbrandt.

Fabel 3: detoxen helpt tegen buikvet in de overgang

Nee dus. Een detoxkuur kan hooguit je darmen wat rust geven en je tijdelijk een platter gevoel bezorgen, maar buikvet verdwijnt er niet mee. Je lichaam is prima in staat om zichzelf te ontgiften via lever en nieren. Gelukkig maar, want het idee van een sapkuur laat me de moed in de schoenen zakken.

Tips tegen buikvet in de overgang

Maar er gloort licht aan het einde van de tunnel. Je kunt wel iets aan deze dikke muffintop boven je broekband doen.

– Krachttraining en beweging: helpt om spiermassa te behouden of zelfs op te bouwen, waardoor je stofwisseling hoger blijft. Kom dus van de bank en beweeg!
– Eet meer eiwitten: wetenschappelijk onderzoek laat zien dat eiwitten helpen bij het behoud van spiermassa én langer een vol gevoel geven. Daardoor eet je minder snel te veel. Vooral in de overgang, wanneer spierafbraak sneller gaat, is dit extra belangrijk. Maar eet er niet te veel van want dan word je er toch weer dikker van.
– Minder snelle suikers: die zorgen voor bloedsuikerschommelingen (de pieken en dalen) en stimuleren vetopslag rond de buik.
–Beter slapen: een vaste slaaproutine helpt je hormonen weer in balans te brengen.
–Stress verminderen: doe yoga-oefeningen, ga wandelen of probeer ademhalingsoefeningen. Dit verlaagt je cortisolniveau en daarmee ook de kans op buikvet.

Je bent niet alleen: buikvet overgang is normaal

Misschien wel het belangrijkste: je bent echt niet de enige die dit meemaakt. Kijk maar om je heen, bijna alle vrouwen krijgen ermee te maken, in meer of mindere mate. En hoewel het soms frustrerend is, kan het ook een moment zijn om extra goed voor jezelf te zorgen. Denk aan voeding, beweging, rust – en een beetje lief zijn voor dat lijf dat je al die jaren al door dik en dun draagt.

En ach, misschien mogen we onszelf ook wat vaker toestaan om te denken: dit ben ik, dit is mijn lijf, en dat mag er zijn. Mét buikje en als die andere hormonale ongemakken.