‘Mijn vader was mijn held. Als ik als kind was gevallen rende ik naar hem voor een pleister en troost en als ik ergens mee zat was hij degene die ik in vertrouwen nam. Want hij was degene die me begreep, hij was van dezelfde stam, oordeelde niet, liet me praten, liet me zijn. De band die ik met hem had was altijd al uitzonderlijk. Al betekende dat niet dat de relatie met mijn moeder niet goed was. Hooguit anders. Maar ik hield van haar net zo goed als van hem. En dat zou altijd zo gebleven zijn als ze het had kunnen opbrengen om alles te laten zoals het was.

Hun huwelijk begon barsten te vertonen toen ik naar de middelbare school ging en explodeerde toen ik veertien was. Daaraan hadden ze allebei een even groot aandeel. Het lukte hun niet (meer) om respect voor de ander betrachten, interesse in de ander te tonen en elkaar het beste toe te wensen. In plaats daarvan zaten ze elkaar steeds meer dwars, zonderden ze zich steeds meer af, vluchtten ze in hun eigen leven en braken ze langzaam maar zeker alles af wat hen bond.

Het was mijn vader die de knoop doorhakte. Dat de relatie met een andere vrouw hem daarin heeft gesteund, daar twijfel ik (ook) niet aan. Alleen was die verliefdheid het gevolg van wat er al speelde en niet meer klopte tussen hem en mijn moeder. Het was de spreekwoordelijk druppel en niet de oorzaak – wat mijn moeder er wel van maakte. Vanaf het moment dat mijn vaders nieuwe liefde aan het licht kwam startte mijn moeder haar hetze tegen hem en daarin ging ze ver, was ze rücksichtslos. Dat ze zich gekrenkt voelde, dat begreep ik nog wel. Want meteen ingewisseld worden voor een ander is onder geen enkele omstandigheid makkelijk te verteren. Maar eenmaal begonnen wist ze van geen ophouden meer. Kritiek op hem – soms gefundeerd, soms ongenuanceerd – ontaardde in fulmineren en vuil spuien. Mijn moeder werd giftig, ze werd vergif.

Omdat mijn vader naar een andere woonplaats verhuisde bleef ik bij haar wonen totdat ik zou gaan studeren, want dat praktischer. Maar zodra het even kon, vluchtte ik naar mijn vader om op adem te komen en me weer gezien en gehoord te voelen. Het werd steeds moeilijker om daarna weer terug naar huis, naar mijn moeder. Toen ik in vijf VWO grandioos bleef zitten was dat een reden om definitief voor mijn vader te kiezen en bij hem mijn middelbare school in alle rust af te maken.

Op de dag dat ik bij mijn moeder uittrok stelde ze me een ultimatum: als ik zou vertrekken zou ik er nooit meer inkomen en bestond ik niet meer voor haar. Mijn vader, die erbij was om me te helpen verhuizen, probeerde haarnog te sussen en tot bedaren te brengen. In de auto onderweg naar zijn huis verzekerde hij me dat ze echt nog wel zou bijdraaien. ‘Mamma houdt veel te veel van je om je niet meer te willen zien. Ze is gewoon in de war enverdrietig en dat snap ik best wel.’

Wat ze niet in wilde zien was dat er niet meer met haar viel te leven en het verdrietige was dat ze daar later ook geen begrip voor zou kunnen opbrengen. In plaats daarvan hield ze zich aan haar belofte dat ik niet meer voor haar bestond en hoewel ik in het begin nog het vertrouwen had dat dit maar tijdelijk was, veranderde haar houding niet en draaide ze niet bij. Ik zou haar meer dan een jaar niet spreken. Toen belde ze op een dag. Om af te spreken om te praten zei ze. Ik heb er serieus over getwijfeld of ik dat moest doen en het was meer door mijn vader dan door mijn eigen overtuiging, dat ik toch overstag ging. We troffen elkaar een week daarna: een ongemakkelijk en kil weerzien. Het duurde niet lang of mijn moeders gefoeter op mijn vader begon weer van voor af aan. Toen stelde ik haar een ultimatum. Als ze nog ooit één negatief woord over mijn vader zei, dan wilde ik haar niet meer zien. Ze keek me vol ongeloof aan en sneerde: ‘Zielig hoor. Nog steeds een pappakindje zie ik!’ Dat was het moment waarop ik me realiseerde dat ze het nooit zal leren en dat ze haar woede nooit meer onder controle zal krijgen. Ik heb haar sindsdien niet meer gezien en niet meer gesproken en vooralsnog heb ik daar vrede mee.’

Elfie’s naam is gefingeerd. Haar echte naam is bekend bij de redactie.

Er is veel over te vertellen, over moeders en dochters. Daarom hebben we er een reeks van gemaakt waarin elke week andere moeders en/of dochters aan het woord komen. Allemaal met relaties waar we ons aan kunnen spiegelen, in kunnen verdiepen, over kunnen verbazen, van kunnen genieten en van kunnen leren.

Heb jij een moeder/dochter verhaal dat je wilt delen? Dat kan ook anoniem. Als je mailt naar info@franska.nl onder vermelding van ‘moeders en dochters’ nemen wij contact met je op.