‘Ze was altijd moe. ‘Dodelijk vermoeid’ noemde ze het. Mijn zus en ik snapten niet waarvan. In onze beleving was ze alleen maar bezig om het thuis schoon te houden en de was te doen. Kon dat nou zo ontzettend zwaar zijn? Wat wij niet zagen is hoezeer ze haar best deed om alles goed te doen voor ons. Dat onze kleren schoon en gestreken waren, onze haren mooi gekapt en gekamd. Ze bracht ons manieren bij en hield ons constant voor dat het belangrijk was om een opleiding te volgen. Huiswerk maken was heilig voor haar. Tot aan het einde van de lagere school overhoorde ze ons. Daarna ging wat wij moesten leren boven haar pet en vertrouwde ze erop dat we zelf genoeg verantwoordelijkheidsgevoel hadden om aan te pakken.

Ze legde de lat voor zichzelf zo hoog dat ze er letterlijk overspannen van werd. Dat gebeurde toen ik in de puberteit was. Ze huilde veel in die tijd en was ’s ochtends soms te moe om uit haar bed te komen. Wij dachten dat het wel meeviel, maar we hadden het mis. Stukje bij beetje deed ze haar verhaal en dat speelde zich af vanaf het moment dat haar vader overleed toen zij een meisje van amper tien was. Om haar moeder te kunnen helpen in het pension dat ze runde moest ze thuisblijven van school. Dat ze geen opleiding mocht volgen, zorgde ervoor dat ze de rest van haar leven onzeker was en geen zelfvertrouwen had. Alles was ze zelf had moeten missen, gunde ze ons en ze had er alles voor over om dat voor elkaar te krijgen.

Ze heeft haar hele leven op haar tenen moeten lopen om voor ons waar te maken wat haar nooit was gegund. Hoe vermoeiend dat geweest moet zijn, beseften we pas toen we zelf volwassen waren. Als we alles over konden doen zouden we meer aandacht aan haar hebben gegeven en haar nooit hebben verweten dat wij er last van hadden dat ze haar gevoelens zo moeilijk kon uiten. Ze had het simpelweg nooit geleerd om zich te uiten en daarbij was er nooit iemand geweest om naar haar te luisteren.

Na haar dood knaagde het lange tijd aan me dat ik zo met mezelf bezig was toen ik volwassen was. Achteraf had ik heel graag meer tijd voor mijn moeder vrij willen maken, naar haar willen luisteren en haar te laten weten dat we dankbaar zijn voor alles wat ze ons gegeven heeft. Dat is heel veel meer dan dat ze zelf ooit kreeg en daarvoor heeft ze zichzelf alles ontzegd.’

Heb jij een moeder/dochter verhaal dat je wilt delen? Dat kan ook anoniem. Als je mailt naar info@franska.nl onder vermelding van ‘moeders en dochters’ nemen wij contact met je op.