“Ze heeft gewoon alles mee,” zei haar moeder altijd

Het is vreemd hoe sommige momenten zich diep in je hoofd nestelen. Momenten waarvan je weet dat je ze eigenlijk los zou moeten laten, maar die blijven knagen. Zoals die ene keer op het schoolplein, jaren geleden. De moeder van mijn buurmeisje, laten we haar voor het gemak Marianne noemen, stond weer eens opschepperig te vertellen over haar dochter, Fleur.

Fleur had weer een negen voor wiskunde, was verkozen tot klassenvertegenwoordiger én speelde eerste viool in een jeugdorkest. “Tja, ze heeft gewoon alles mee,” zuchtte Marianne met een glimlach. Ik stond erbij, met mijn dochter Lisa naast me, die net haar eerste onvoldoende had gehaald voor een vak waar ze hard voor had geleerd. Marianne wist het, maar maakte er geen geheim van dat ze vond dat haar kind “een niveautje hoger” was.

Ik glimlachte toen nog, maar vanbinnen voelde ik me zo verdrietig. Alsof mijn kind minder was dan het hare. Alsof ík minder was en slechtere moeder.

De studententijd van Fleur: niet wat je zou verwachten

De jaren verstreken. Fleur haalde haar vwo-diploma met vlag en wimpel en vertrok naar een studentenstad. Marianne bleef trots vertellen hoe goed ze het deed. “Ze zit bij de leukste studentenvereniging van de stad,” vertelde ze een paar maanden geleden nog. “Ze is zo populair daar.” En mijn Lisa? Die koos voor een tussenjaar, werkte in een koffietentje, vond zichzelf een beetje uit. Ze had het even moeilijk met zichzelf en wist niet zo goed wat ze nu wilde. En hoewel ik dat volledig accepteerde, hoorde ik de afkeurende ondertoon in Mariannes stem als ik dat vertelde. “Ach ja, niet iedereen heeft meteen een plan,” zei ze dan, met die verdomde glimlach.

Maar vorige week gebeurde er iets waar ik stiekem wel van genoot.

Een vriendin van Lisa bracht verrassend nieuws

Lisa kwam samen met haar beste vriendin Joyce thuis na een middagje shoppen. Lachend ploften ze op de bank. “Mam,” begon ze, “je raadt nooit wie Joyce afgelopen weekend laveloos uit de goot heeft zien kruipen bij de sociëteit.”

Ik trok mijn wenkbrauwen op. “Wie?”

“Fleur!” schaterden Lisa en Joyce. “Ze was zó dronken, ze kon amper rechtop lopen, zei Joyce die blijkbaar bij dezelfde studentenvereniging zit als Lisa. “En niemand hielp haar. Serieus, mensen liepen gewoon langs haar heen. Volgens Joyce vinden mensen haar eigenlijk vreselijk. Zo ontzettend overdreven. “En ze plakt ook aan me alsof ze nu opeens mijn beste vriendin is,” zei Joyce. “Terwijl ze me op school compleet negeerde. Een vriend van me zei ook nog dat ze bij de mannen van de vereniging nogal een naam heeft… ehm, dat ze het nogal makkelijk is.”

Ik hield mijn gezicht neutraal, maar vanbinnen gebeurde er van alles. Geen schok, geen verontwaardiging. Nee… iets dat veel ingewikkelder voelde. Iets wat ik bijna niet durf toe te geven: ik voelde me haast blij.

Waarom ik me niet schuldig voelde

Begrijp me niet verkeerd hoor, ik gun niemand verdriet of een slecht zelfbeeld. Maar het was niet de situatie van Fleur die me een goed gevoel gaf, maar het was het doorprikken van dat perfecte plaatje. Jarenlang had mijn buurvrouw iedereen in de straat het gevoel gegeven dat haar gezin superieur was. Dat haar dochter perfect was, en de onze allemaal achterbleven en niet het niveau van haar kind konden halen. En nu was daar dit beeld: Fleur, stomdronken in de goot. Totaal niet populair en dus geen prinses van de sociëteit. Misschien zelfs wel het tegenovergestelde. En ik, de moeder van dat “middelmatige meisje”, voelde een golf van opluchting.

De schaduwkant van perfectie

Het zette me aan het denken. Hoe vaak had ik mezelf en mijn dochter vergeleken met dat zogenaamd perfecte gezin naast ons? Hoe vaak had ik me rot gevoeld omdat Lisa haar weg op haar eigen tempo ging, en niet volgens de rechte lijn van school-universiteit-carrière? Maar Lisa is nu gelukkig. Ze is zichzelf. Ze werkt, volgt een deeltijdstudie, heeft een vriend die haar adoreert, en weet wat ze wil. En misschien is dat wel veel meer waard dan een glimmend cv of een leven dat eruitziet als een Instagram-feed. Misschien is het ook gewoon eerlijker. Menselijker.

Ik hoef geen perfect plaatje meer

Sinds ik hoorde wat er met Fleur gebeurd was, heb ik Marianne nog niet gezien. Ik weet niet of ze zelf weet hoe haar dochter zich op die studentenvereniging gedraagt, ver uit het zicht van haar moeder. Of dat ze nog steeds trots rondloopt met haar opgeheven hoofd en het idee van haar zogenaamd perfecte dochter. Maar inmiddels weet ik wel beter.  Voor het eerst in jaren voel ik me niet meer onder haar schaduw staan en maakt dat me niet meer klein. Het voelt niet meer alsof ik mee moet doen in een competitie met iemand die er altijd een wedstrijd van maakt. Het voelt alsof ik mijn trots weer terug heb. Mijn rust, want ik was dus heus wel een goede moeder.

Iedereen maakt fouten, ook perfecte meisjes

De volgende dag vroeg Lisa of ik haar kon helpen bij het maken van een planning voor haar studieproject. We zaten samen aan de keukentafel, en ik keek naar haar terwijl ze vertelde over haar ideeën. Haar gezicht straalde. Ik voelde me zó trots op haar. Niet omdat ze de beste cijfers haalde of de meeste vrienden had, maar gewoon omdat ze zichzelf is. Echt en eerlijk.   Eigenlijk gun ik Fleur dat gevoel op een dag ook wel. Het gevoel dat je niet meer hoeft te doen alsof. Dat je niet altijd zo je best hoeft te doen en heus wel eens mag vallen. Dat niemand om je heen dat erg vindt.

Het voelt misschien lelijk om het toe te geven, maar ik denk dat iedereen weleens dat gevoel van leedvermaak herkent. Vooral als iemand die jou altijd het gevoel gaf dat je niet goed genoeg was. Ik veroordeel Fleur niet hoor, echt niet. Ze is jong, maakt fouten, net als wij allemaal. Maar voor mij was dit moment een soort bevrijding. Een kans om mijn eigen kind te waarderen zonder de constante vergelijking door anderen. Perfectie bestaat niet. En gelukkig maar.