Je kent het wel: je scrolt op Netflix, zoekt iets om te kijken dat je niet binnen vijf minuten weer uitzet, en ineens duikt daar weer een titel op die je dacht vergeten te zijn. Hillbilly Elegy. Klinkt als iets met modder, banjo’s en drama – en dat klopt ook precies. Alleen: de reden dat iedereen ‘m nu ineens weer kijkt, is een beetje onverwacht. En heeft alles te maken met Donald Trump. Maar daarover straks meer.

Een film over een jongen die eruit klom

Hillbilly Elegy is zo’n typische ‘Amerikaanse droom’-film. Gebaseerd op het waargebeurde verhaal van J.D. Vance, een jongen uit een arm en chaotisch gezin in Ohio, met een moeder die worstelt met verslaving en een oma die de tent draaiende houdt. Uiteindelijk redt hij het tot Yale Law School. Knap. En als kers op de taart: het boek dat hij over zijn leven schreef, werd een bestseller. Daarna kwam dus de film, geregisseerd door niemand minder dan Ron Howard (je weet wel, van A Beautiful Mind en Apollo 13).

Glenn Close als onvergetelijke oma

Wat deze film écht draagbaar maakt – naast het feit dat het een beetje voelt alsof je een hele intense familiebarbecue meemaakt – zijn de acteerprestaties. Amy Adams speelt de verslaafde moeder, met make-up op half elf en een blik in haar ogen waar je koud van wordt. Maar vooral Glenn Close als ‘Mamaw’ steelt de show. Zo’n oma die alles zegt wat je zelf niet durft, met een sigaret in de ene hand en een pan stoofvlees in de andere. Ze werd dan ook genomineerd voor zowel een Oscar als… een Razzie. Ja. Voor dezelfde rol. Die dingen gebeuren dus.

Echt gebeurd, met een beetje drama erbij

Wat je ziet in de film klopt grotendeels met het boek van Vance, maar hier en daar is de boel natuurlijk wat opgepoetst. In de film keert J.D. hals over kop terug naar huis om zijn moeder te helpen, terwijl hij eigenlijk middenin zijn sollicitatiegesprekken voor Yale zit. In het echt lag dat nét iets anders. Maar ach, als je met dramatische blikken en grootmoeders levenswijsheden werkt, moet je soms een tikje overdrijven. Dat weet Máxima ook.

De kritiek van de New York Times (en anderen)

Niet iedereen was trouwens enthousiast. De New York Times vond de film “melodramatisch zonder inhoud” – een beetje alsof je een soap zit te kijken maar dan zonder ironie. En dat is ergens waar: de diepere lagen over armoede, kansenongelijkheid en Amerika’s vergeten arbeidersklasse zijn in de film een beetje weggepoetst in ruil voor gezinsdrama. Toch: wie houdt van een familiekroniek waar tissues voor nodig zijn, zit hier goed.

En toen kwam Trump om de hoek kijken

Het boek werd destijds al politiek omarmd, maar nu is het ineens weer trending. Waarom? Omdat J.D. Vance – ja, die jongen uit de film – nu Donald Trumps vicepresidentskandidaat is geworden. Sinds dat bekend werd, schoten de kijkcijfers van de film omhoog met meer dan 1.000 procent (!). De Netflix-hit die eerst lauw werd ontvangen, staat nu gewoon in de wereldwijde Top 10. Zó snel kan het gaan. Knappe marketing, al zeggen ze daar zelf vast iets bescheidens over in Ohio.

De moeite waard?

Kijk, Hillbilly Elegy is geen gezellige feelgood. Het is een film met scherpe randjes, maar ook met mooie momenten van hoop, liefde en familiebanden die alles overleven. Niet perfect, maar wel oprecht. En: met topacteurs, topmake-up (die Oscar-nominatie kwam niet voor niets), en een verhaal dat blijft hangen. Zéker nu J.D. Vance niet alleen een filmscript is, maar ook een headline in de krant.