Ik las haar verhaal in Trouw en werd erdoor geraakt. Het is het verhaal van Aya Sabi (29), auteur met Marokkaanse roots, geboren in Nederland en wonend in België. Haar boek gaat over trauma’s. Geen trauma’s die door haar persoonlijk zijn opgelopen in dit leven, maar trauma’s die over gaan van ouders op hun kinderen – en verder. Intergenerationeel trauma wordt het genoemd.
Vriendin M. werd geboren uit een moeder die Auschwitz overleefd had. Haar moeder sprak nooit over de trauma’s die ze daar zonder twijfel opgelopen moet hebben en als M. ernaar vroeg kreeg ze resoluut het deksel op haar neus en ontstak haar moeder in woede. De oorlog was een no go, verboden terrein, omgeven met raadsels. Regelmatig hoorde M. haar moeder ’s nachts gillen. Het was pure doodsangst die dan door de nachts sneed. Ooit maakte M. de fout om op te staan en haar moeder te gaan troosten. Haar moeder had zo hard naar haar uitgehaald dat ze een beurse kaak er aan overhield. Maar de volgende ochtend repte haar moeder nergens meer over. En M. haalde het nooit meer in haar hoofd om haar moeder te gaan troosten. M. modderde aan, zoals ze dat zelf omschreef. Heulde zichzelf met zich mee totdat ze in de puberteit kwam en op een dag finaal instortte. Ze kwam onder behandeling van een psycholoog en later van een psychiater. Haar diepgewortelde gevoel van onveiligheid, haar verlatingsangst, eenzaamheid, wantrouwen en het diepe gevoel van verdriet waardoor ze al haar leven lang op de gekste momenten werd overvallen zonder dat ze de ware reden erachter kon achterhalen, het kwam allemaal aan de beurt. Er werd over gesproken en op gekauwd. Haar leven en dat van haar moeder werd ontrafeld en tegen het licht gehouden. Net zo lang totdat ze er weer enigszins bovenop was en het leven weer hanteerbaar voor haar was geworden.
Toen ik vorige week las over het fenomeen intergenerationeel trauma – een woord waar ik overigens nog nooit van gehoord had – legde ik meteen het verband met vriendin M. Dat was het dus? Haar worstelingen zijn een gevolg van de trauma’s van haar moeder. Die trauma’s zijn zo diepgeworteld dat ze als het ware in haar moeders DNA verankerd zijn geraakt en op die manier aan M. zijn doorgegeven.
Tegenwoordig gaat het over het algemeen goed met vriendin M. Soms heeft ze een terugval, maar ze heeft zich er inmiddels bij neergelegd dat dit waarschijnlijk altijd zal blijven. Want het ongrijpbare verdriet waar ze soms door overvallen wordt, zit in haar DNA verankerd. Dat besef heeft haar geholpen ermee te dealen.
