Ik herken ‘m uit duizenden, die rustige, warme stem die je op je gemak stelt terwijl je kijkt hoe een sneeuwluipaard over een bergkam sluipt of een pinguïn zich een weg baant door een sneeuwstorm. Sir David Attenborough; de man die de natuur letterlijk een stem gaf. En wat voor een, ik kan er werkelijk uren naar luisteren. Hele generaties zijn met hem opgegroeid, en wat is het heerlijk om hem nog steeds op tv te zien, terwijl hij inmiddels bijna de 100 aantikt.Morgen wordt hij 99 en nog steeds ‘very much alive and kicking’. Hoog tijd om deze bijzondere Brit eens in het zonnetje te zetten.

Wie is David Attenborough?

David Frederick Attenborough werd geboren op 8 mei 1926 in Londen. En nog altijd actief. Als kind verzamelde hij al fossielen en kevers alsof het knikkers waren. Geen verrassing dus dat hij later biologie ging studeren en bij de BBC terechtkwam. In 1955 maakte hij al zijn eerste natuurprogramma’s. Dat was in een tijd waarin je voor een bijzonder shot in de jungle nog écht een week op een boot moest zitten en een handcamera zo groot was als een kleine koelkast. Wat begon als een passie werd zijn levenswerk. Hij maakte honderden documentaires, schreef boeken en zet zich tot op de dag van vandaag nog altijd in voor het behoud van de natuur.

Zijn vijf mooiste documentaires (moeilijk kiezen!)

Hij heeft er zóveel gemaakt, maar als ik echt moet kiezen, dan zijn dit volgens velen (en mij) de absolute pareltjes:

1. Planet Earth (2006) – Deze serie zette een nieuwe standaard voor natuurdocumentaires. Cinematisch perfect, meeslepend en emotioneel. Van gletsjers tot woestijnen, alles komt langs.
2. Blue Planet II (2017) – Een adembenemende blik onder water. Met veel aandacht voor het probleem van plastic in de oceanen wat zelfs politieke discussies op gang bracht.En terecht!
3. Our Planet (2019) – In samenwerking met Netflix. Wat een plaatjes! En pijnlijk eerlijk over de invloed van de mens op ecosystemen.
4. Life (2009) – Tien afleveringen vol spektakel. Elke aflevering focust op een ander deel van het dierenrijk. Van insecten tot zoogdieren. Fascinerend.
5. David Attenborough: A Life on Our Planet (2020) – Misschien wel zijn meest persoonlijke werk. Een levensgetuigenis en tegelijk een wake-upcall voor iedereen. Emotioneel én inspirerend.
Niet alleen documentaires: wat deed hij nog meer?

David is niet alleen een briljante verteller, maar ook al jarenlang programmamaker, schrijver én hij was directeur van de BBC. Tussen 1965 en 1972 was hij de baas van BBC Two, waar hij onder andere het legendarische Monty Python’s Flying Circus goedkeurde. Zonder David hadden we misschien nooit John Cleese gezien. Hij bracht kleurentelevisie naar het kanaal en gaf kunst, muziek én natuur meer ruimte op de buis. Zijn invloed op de Britse televisie is dus groter dan alleen de natuurseries. En als schrijver heeft hij een indrukwekkende bibliotheek op zijn naam. Zijn boeken zijn stuk voor stuk bestsellers, vaak als aanvulling op zijn series. Altijd informatief, maar met die typische zachte, bezorgde ondertoon: “Kijk eens hoe mooi het is — en hoe kwetsbaar.”

De band met zijn broer Richard Attenborough

Veel mensen weten het niet, maar David had een wereldberoemde broer: Richard Attenborough, acteur en regisseur. Je kent hem misschien als die vriendelijke opa in Jurassic Park of als regisseur van Gandhi, waarmee hij een Oscar won. De twee broers hadden een hechte band. Allebei artistiek, maar ieder op zijn eigen manier. David bracht de echte natuur naar het scherm, Richard creëerde werelden in fictie. Ze respecteerden elkaars werk enorm. Richard overleed in 2014, en David sprak toen vol liefde over hun jeugd, waarin ze samen fossielen verzamelden en hun fantasie de vrije loop lieten. Een broederliefde die altijd voelbaar was, zelfs als ze kilometers van elkaar verwijderd waren.

Attenborough en zijn boodschap voor de toekomst

De laatste jaren is David steeds uitgesprokener geworden over klimaatverandering en biodiversiteit. Waar hij vroeger vooral vertelde wat we zagen, zegt hij nu steeds vaker wat er misgaat — en wat we kunnen doen. In toespraken voor de VN, op klimaattoppen, in interviews: hij laat van zich horen. Op zijn eigen rustige, maar dringende toon. Zijn boodschap is duidelijk: het is nog niet te laat. Maar we moeten nú handelen. Minder verspillen, meer beschermen. En vooral: blijf nieuwsgierig en verwonder je over al dat moois wat je eigenlijk zo vanzelfsprekend vindt dat het er is. Want wie van de wereld houdt, wil haar ook behouden.

Waarom we van hem blijven houden

David Attenborough is een geliefd icoon. Misschien omdat hij zichzelf nooit overschreeuwt. Omdat hij bewondering boven oordeel stelt. Omdat hij een eindeloze nieuwsgierigheid uitstraalt, die zo aanstekelijk is. Of gewoon omdat hij met zijn stem zelfs het beeld van een kruipende slak nog spannend kan maken. Heerlijk om naar te luisteren. En als ik heel eerlijk ben: wie wil er nou níet dat David Attenborough een keer je leven vertelt, terwijl je op de bank zit met een kop thee? ‘Here we see the human, in her natural habitat. Dressed in her pyjamas, scrolling endlessly through her phone…’

Lang leve David Attenborough, en nog vele jaren!