In de jaren dat ik aan tv-programma’s meewerk, ben ik er vrij snel achter gekomen wat voor soort programma’s ik het leukste vind om te maken. Werkplezier staat wat mij betreft altijd op één, namelijk. En zeker als freelancer geniet ik van de luxe dat ik zelf kan kiezen welke opdrachten ik aanneem en welke programma’s ik even aan me voorbij laat gaan. Een programma als ‘Temptation Island’ zal je niet op mijn CV terugvinden. Nee, mijn plezier zit hem in de programma’s die impact maken op mensen (zoals bijvoorbeeld ‘All you need is Love’). Ik heb zelf nooit meegewerkt aan ‘Spoorloos’, maar als je een beetje weet waar het programma over gaat zal je er al snel vanuit gaan dat ook dit perfect in dat rijtje past. Helaas blijkt nu, 35 jaar na het begin van de show, dat ze niet alleen in de positieve zin impact hebben gemaakt.
800 herenigingen, maar hoe vaak ging het mis?
Je kan je voorstellen dat er in 35 jaar tijd nogal wat gebeurt: het team van ‘Spoorloos’ wist 800 herenigingen te realiseren. Maar pas sinds 2019 bood het programma DNA-tests aan bij de deelnemers. Nu blijkt dus dat van al die herenigingen er in ieder geval acht onjuist gematcht zijn. Er zijn dus mensen, die jarenlang contact hebben onderhouden met mensen waar ze in werkelijkheid eigenlijk helemaal geen DNA mee delen. Zo vertelde een 43-jarige vrouw dat ze 24 jaar lang had geloofd contact te hebben met haar biologische familie in Colombia. Nu blijkt dat die ‘familie’ al dacht helemaal geen familie van haar te zijn, maar ze grepen de kans waarschijnlijk aan om haar al die jaren om geld te kunnen vragen. Aan alle gedupeerde deelnemers heeft KRO NCRV een geldbedrag van €15.000,- aangeboden, maar in zo’n geval kan ik me voorstellen dat dat bij lange na niet genoeg is. Naast de financiële schade, denk ik dat het emotioneel ontzettend zwaar moet zijn om er pas na zo lang achter te komen dat je familie helemaal geen familie is. Daarnaast zijn haar daadwerkelijke biologische ouders 9 en 11 jaar geleden overleden. De kans om nog tijd met hen door te brengen is haar hierdoor dus ook ontnomen.
Toch zijn er ook oud-deelnemers die hun positieve ervaringen delen
Het klinkt natuurlijk alsof het best weinig is: 8 fouten op 800 herenigingen. Maar het is dan ook nog niet helemaal duidelijk of het hier echt bij blijft. De makers van het programma hebben gevraagd of anderen die twijfels hebben over hun match contact willen opnemen, dus het zou zomaar kunnen dat er over een tijdje nog meer zaken bekend worden. Toch zijn er ook positieve reacties van deelnemers die zelf niet gedupeerd zijn door het programma. Ze zeggen veel aan het programma te hebben gehad en het jammer te vinden voor anderen die nu niet meer door het programma geholpen kunnen worden, nu het stopt in de nasleep van de schandalen. Degenen die waren geselecteerd voor het nieuwe seizoen kunnen nog wel door het team geholpen worden als ze dat willen. Voor de 43-jarige vrouw die op zoek was naar haar Colombiaanse familie is het in ieder geval nog niet afgelopen: al een jaar probeert zij in gesprek te gaan met ‘Spoorloos’ en de KRO NCRV. Tot nu toe zonder resultaat. Wat ik me vooral afvraag: voor wie is het programma eigenlijk gemaakt? Voor de mensen die geholpen wilden worden, of stond vooral het entertainen van de kijkers op de eerste plaats?
